Liber Comicus, the Hispano-Mozarabic Lectionary
This lectionary, representing the
Hispano-Mozarabic tradition, dates to 1067 AD. Email
correspondence with
the very helpful and informative Miguel-Ramón García has taught me
that the
Hispano-Mozarabic tradition is still very much alive in Spain, where this
lectionary is
referred to as the "Liber Commicus" and is included in
the current Missale Hispano-Mozarabicum.
Another intriguing fact is that
the Hispano-Mozarabic lectionary tradition is that of a two-year
cycle, witht
the lectionary presented below representing the A/even years (dating from the
first
Sunday of Advent). As the chart below only currently presents the
readings included in the
manuscript of 1067 edited by Dom Morin, please keep in
mind that there is more to the tradition
than in presented here.
This lectionary is the only ancient one that I
have yet encountered which includes readings from
the book of
Revelation.
The texts of the pericopes included in the Liber
Comicus are also important in New Testament
textual criticism, where this
witness bears the designation t or 58, and preserves an Old Latin
text in
its readings from Acts, the Catholic and Pauline epistles, and Revelation.
See Bruce M. Metzger, The Early Versions of the New Testament
(Oxford: Oxford University Press, 1977), 304.
For an interesting article dealing with the term
"Liber Comicus," and the question of one or two
letters "m,"
see:
Baldwin, Spurgeon. "On the meaning of the term 'Liber
Commicus.'" Traditio 39 (1983): 439-443.
I use
"Comicus" here only because Dom Morin did so for the edition which was
my source.
Source:
Anecdota Maredsolana, v.1: LIBER COMICUS
sive Lectionarius Missal Quo Toletana Ecclesia ante annos mille et ducentos utebatur
ed.: D. Germanus Morin, Presbyter et Monachus Ord. S. Benedicti Gongregatione Beuronensi
Maredsoli apud Editorem Oxoniae apud J. Parker & soc. Bibliopolas, 1893/
Maredsoli: In Monasterio S. Benedicti, 1893
|
1. |
Legendum Io Dominico de Adventum Domini ad
Missam |
Isa 2.1-5; Isa 4.2-3 |
Rom 11.25-31; |
|
2. |
Item Legendum in IIo Dominico ad Missam |
Isa 28.16-17; Isa 29.17-24; |
2Cor 4.1-5; Mt 11.2-15 |
|
3. |
Legendum in IIIo Dominico |
Ezk 36.6-11; |
Col 3.4-11; Mt 21.1-9 |
|
4. |
Legendum in IVo Dominico |
Mal 3.1-4; |
1Th 5.14-23; Mk 1.1-8 |
|
5. |
Legendum in Vo Dominco |
Isa 35.1-2; |
Php 4.4-7; Lk 3.1-18 |
|
6. |
Item legendum sci Andre Apostoli ad Missam |
Wis 9.17; Wis 10.4-6; Wis 14.5-7; Wis 16.8; |
Gal 2.19-20; Gal 6.14, 17-18; Mt 16.24-25 |
|
7. |
Legendum in Sancte Eulaliae |
Isa 54.1-3; |
1Cor 7.37-40; Lk 10.38-42 |
|
8. |
Legendum in Sancte Marie ad Missam |
Mic 4.1-3, 5-8; Mic 5.2-5; |
Gal 3.27-4.7; Lk 1.26-38, 46-55 |
|
9. |
Legendum in Nativitatis Domini ad Missam |
Isa 7.10-16; Isa 9.1-7; |
Heb 1.1-12; Lk 2.1-20 |
|
10. |
(Dye VII kalendas Ianuarias.) Lectio Ecclesiastica de Mirabilis Sancti Stephani Martyris
XRI |
|
ex libris de Cibitate Dei Beati Augustini Episcopi
[22.8.10-22] |
|
11. |
Legendum in Diem Sancti Stephani Levite |
3Reg/1Ki 21.1-29; |
Ac 6.1-7.2; Ac 7.52-8.4; Mt 23.34-39 |
|
12. |
Legendum in Diem Sancti Iohannis Apostoli |
Wis 10.10-14; |
1Cor 5.1-5; Jn 21.20-24 |
|
13. |
Item Legendum in Diem Circumcisionis Domini ad Missam |
Gen 21.1-8; |
Rom 15.8-13; Lk 2.21-40 |
|
14. |
Legendum in Caput Anni |
Jer 10.1-10; |
1Cor 10.14-11.2; Mt 10.5-8 |
|
15. |
Item Legendum in Apparitione Domine ad Missam |
Num 24.3-9, 15-18; |
Tt 2.11-3.7; Mt 2.1-15 |
|
16. |
Legendum yn Allisione Infantum |
Jer 31.15-20; |
Heb 2.9-18; Mt 2.16-23 |
|
17. |
Legendum in Diem Sancti Fructuosi Episcopi |
Dan 3.91-100; |
Heb 11.33-44; Mt 18.18-20 |
|
18. |
Legendum in Diem Sancti Vincenti |
Isa 43.1-7; |
2Cor 11.16-31; Jn 12.24-26 |
|
19. |
Legendum in Catedra Sancit Petri Apostoli |
Isa 32.1, 3-9, 15-18; |
1Pt 5.1-5; Mt 12.24-26 |
|
20. |
Legendum in Dominico Ante Carne Tollendes |
Jer 7.1-7; |
1 Cor 1.3-9; Mt 17.1-20 |
|
21. |
Legendum de Carnes Tollendas |
3Reg/1Ki 19.3-15; |
2Cor 6.2-10; Mt 4.1-11 |
|
22. |
Item Lectiones de Quadragesimae in Prima Ebdomada. Secunda
Feria ad Nona. |
Isa 1.16-19; |
Jas 1.2-12; Jn 1.1-14 |
|
23. |
Legendum Die IIIIa Feria ad VIIIIa
in Ia Ebdomada |
Isa 30.15-18; |
Jas 1.13-21; Jn 1.15-29 |
|
24. |
Legendum VIa Feria ad VIIIIa in Ia
Ebdomada |
Isa 55.6-7; |
Jas 1.22-25; Jn 1. 29-34 |
|
25. |
Legendum Die Sabbato ad IIIa in Ia
Ebdomada |
Jer 3.12-14; |
Jas 1.26-27; Jn 1.35-51 |
|
26. |
Legendum in Io Dominico ad Matutinum |
Hos 14.2-10; |
1Pt 3.5-9; Jn 6.28-35 |
|
27. |
Item Legendum in Primo Dominico ad Missam |
Dan 2; |
Jas 2.21-3.13; Jn 4.5-42 |
|
28. |
Item Lectiones de Secunda Ebdomada de XLa |
Jer 3.20-22; |
Jas 2.1-5; Jn 2.12-23 |
|
29. |
Legendum IIIIa Feria ad Nona in Secunda
Ebdomada |
Jer 18.7-11; |
Jas 4.7-10; Jn 3.22-36 |
|
30. |
Legendum IVa Feria ad Nonam in Secunda Ebdomada
Quadragesimae |
Jer 25.5; |
Jas 5.12-15; Jn 5.31-37 |
|
31. |
Legendum Sabbato ad IIIa |
Jer 6.16; |
Jas 5.16-20; Jn 5.39-6.2 |
|
32. |
Oratio Danielis Prophete |
Dan 9.4-19; |
1Jn 2.8-12; Jn 9.39-10.9 |
|
33. |
Item Legendum Secundo Dominico ad Missam |
Dan 4; |
1Jn 1.5-9; Jn 9.1-38 |
|
34. |
Item Lectiones in Tertia Ebdomada IIa Feria ad
VIIIIa |
Joel 2.12-13; |
1Pt 1.16-21; Jn 6.5-14 |
|
35. |
Legendum IIIIa Feria ad VIIIIa in
IIIa Ebdomada |
Joel 2.15-17; |
1Pt 3.10-15; Jn 6.15-23 |
|
36. |
Legendum VIa Feria in IIIa Ebdomada
ad VIIIIa |
Mic 7.18-20; |
1Pt 4.7-11; Jn 6.24-29 |
|
37. |
Legendum Sabbato ad IIIa in Tertia Ebdomada |
Am 5.14-15; |
1Pt 5.6-11; Jn 6.30-35 |
|
38. |
Legendum in Vicesima ad Matutinum |
Dan 13.1-64; |
Jas 4.1-6; Jn 8.15-20 |
|
39. |
Item Legendum Mediante Die Festo ad Missam |
Dan 10.1-11.2; Dan 12.1-13; |
Jas 3.14-18; Jn 7.14-30 |
|
40. |
Item Lectiones de Tradicione Domini in Prima Sebdomada
Secunda Feria ad Nonam |
Isa 1.1-4, 24-26; |
1Jn 1.1-4; Jn 6.35-39 |
|
41. |
Legendum IIIa Feria Post Vicesima ad Nonam |
Isa 5.20, 23-27; |
1Jn 1.10-2.2; Jn 6.41-47 |
|
42. |
Legendum IIIIa Feria ad VIIIIa |
Hos 5.10; Hos 7.13-16; Hos 13.4; |
1Jn 2.3-6; Jn 6.47-55 |
|
43. |
Legendum Va Feria ad VIIIIa |
Jer 9.7-9, 12; |
1Jn 3.11-12; Jn 6.59-64 |
|
44. |
Legendum VIa Feria ad IIIa |
Jer 12.7-10, 14-15; |
1Jn 3.18-20; Jn 10.24-28 |
|
45. |
Legendum Sabbato ad IIIa |
Isa 50.8-10; |
1Jn 3.2-3; Jn 7.33-38 |
|
46. |
Item Legendum de Lazaro ad Matutinum |
Lam 3.1-20, 52-66, 21, 24-31; |
1Pt 4.13-19; Jn 5.28-29; Jn 7.51-53, 58-59 |
|
47. |
Item Legendum in Dominico de Lazaro ad Missam |
Lev 23.5-8, 23-28, 39-41; |
1Jn 5.16-20; Jn 11.1-52 |
|
48. |
Legendum IIa Feria ad Nonam Post Lazaro |
Hab 1.2-4; 2.1; |
1Jn 2.26-29; Jn 10.27-31 |
|
49. |
Legendum IIIa Feria Post Lazaro |
Lam 1.9-10, 12; Lam 3.21-22; |
2Pt 3.8-9; Jn 10.32-38 |
|
50. |
Legendum IIIIa Feria Post Lazaro |
Lam 1.19-22; Lam 3.25, 32; |
2Pt 1.10-11; Jn 15.1-5 |
|
51. |
Legendum Va Feria in Ebdomada Post Lazaro |
Lam 1.16; 3.54-56; |
1Jn 1.4-7; Jn 15.12-16 |
|
52. |
Legendum VIa Feria Post Lazaro |
Lam 1.13, 18; 3.24; |
2Pt 1.5-3; Jn 12.44, 46-50 |
|
53. |
Legendum Sabbato ad IIIa |
Job 30.13, 20-21, 23-24; |
1Jn 2.7-10; Jn 7.1-10, 30 |
|
54. |
Legendum in Ramos Palmarium ad Matutinum |
Isa 49.22-26; |
1Pt 1.25-2.10; Mk 7.31-37 |
|
55. |
Item Legendum in Ramos Palmarium ad Missam |
Ex 19.4-5; Dt 5.32-33; 6.2-3, 13-15a, 16-18b; 4.20, 2b, 4a, 2a;
10.17-21; 11.16-21a, 22; 30.3-4b, 5b; 28.10-11a?; |
1Jn 2.9-17; Jn 11.55-12.13 |
|
56. |
Item Lectiones in Ebdomada Maiore, Secunda Feria ad Nona |
Isa 57.1-4, 13; |
1Jn 2.27-28; Jn 7.43-8.2 |
|
57. |
Legendum IIIa Feria in Ebdomada Maiore |
Isa 50.5-8; |
1Jn 3.6-9; Jn 8.46-51 |
|
58. |
Legendum IIIIa Feria in Ebdomada Maiore |
Jer 26.13-15; |
Jude .20-25; Mt 26.2-5; Mk 14.3-11 |
|
59. |
Legendum in Cena Domini ad Matutinum |
Job 24.14-25; 1.22; |
1Pt 2.21-25; Mt 20.20-28 |
|
60. |
Legendum ad IIIa in Cena Domini |
Ex 19.1-19; |
Heb 12.12-28; Jn 12.27-36 |
|
61. |
Item Legendum in Cena Domini ad Missam |
Zch 2.13-3.5; 11.7-14; 13.7-9; |
1Cor 11.23-32; [combined account from all 4 Gospels] |
|
62. |
Legendum in Cena Domini per Titulos |
Jer 20.11-12; |
Jn 16.29-32 |
|
63. |
Item Legendum in Parascephen |
Isa 52.13-53.12 |
[passage taken from 1Cor, Gal, Heb, 1Pt] |
|
64. |
Passio Domini Nostri Ihesu XRI et Salbatorem Secundum
Carnem |
|
[combined account from all 4 Gospels] |
|
65. |
Legendum Die Sabbato Per Titulos |
|
Rev 1.9-10, 17-18; Col 3.1-3; Mt 28.10-19 |
|
66. |
Item Lectiones in Vigilia Pasce |
Lectio Ia Gen 1.1-2.6; |
1Cor 5.7-8; Mt 28.1-7 |
|
67. |
Item Legendum IIa in Hilaria Pasche ad Missam |
|
Rev 1.1-18; 1Cor 15.1-11, 20-22; Mt 28.8-20 |
|
68. |
Legendum IIa Feria Pasce |
|
Rev 2.1-7; Ac 1.15-26; Mt 16.1-7 |
|
69. |
Legendum IIIa Feria Pasce |
|
Rev 2.8-11; Ac 2.22-41; Lk 24.13-35 |
|
70. |
Lectio IIIIa Feria Pasce |
|
Rev 3.7-13; Ac 2.42-47; Lk 24.1-12 |
|
71. |
Legendum in Diem Va Feria Pasce |
|
Rev 2.12-17; Ac 10.25-43; Jn 20.1-9 |
|
72. |
Legendum Die VIa Feria Pasce |
|
Rev 2.18-29; Ac 5.12-16; Jn 20.11-18 |
|
73. |
Legendum Die Sabato |
|
Rev 3.1-16; Ac 13.26-39; Jn 21.1-14 |
|
74. |
Legendum in Dominico de Octabas Pasce |
|
Rev 7.2-12; Ac 8.26-40 |
|
75. |
Item Legendum in Primo Dominico Post Octabis Pasce |
|
Rev 21.9-23; Ac 9.1-22; Jn 5.1-18 |
|
76. |
Legendum Secundo Dominco Post Octabas |
|
Rev 4.1-10; Ac 8.14-25; Jn 13.33-14.13 |
|
77. |
Legendum in Tertio Dominico Post Octabas Pasce |
|
Jn 14.1-7; Ac 4.32-5.11; Jn 15.1-15 |
|
78. |
Legendum in IIIIo Dominico Post Octabas Pasce |
|
Rev 19.5-16; Ac 9.32-42; Jn 16.16-33 |
|
79. |
Legendum in Diem Sancti Torquati vel Sociorum eius |
|
Rev 7.9-10; Heb 10.32-38; Mt 5.1-12 |
|
80. |
Legendum in Diem Sanctae Crucis |
|
Jn 21.10, 9; 22.1-5; Php 2.5-11; Jn 3.1-17 |
|
81. |
Item Legendum in Ascensione Domini ad Missam |
4Reg/2Ki 2.1-15; |
Ac 1.1-11; Lk 24.36-53 |
|
82. |
Legendum in Dominico Post Ascenscione Domini |
|
Rev 4.2-4, 10-11; Eph 4.7-10; Mk 16.15-20 |
|
83. |
Legendum Die Sabbato ad Tertia Ante Pentecosten |
Isa 61.1-5; |
1Cor 12.2-13; Jn 14.23-31 |
|
84. |
Legendum in Diem Sanctum Pentecosten ad Missam |
Joel 2.21-32; |
Ac 2.1-21; Jn 15.26-27; Jn 16.12-15; Jn 17.1-3, 11, 21-22, 24-26 |
|
85. |
Legendum in Diem Sancti Adriani |
Pr 4.18; 21.10-31; |
Heb 10.32-38 |
|
86. |
Legendum in Nativitatem Sancti Iohannis Babtiste |
Jer 1.4-19; |
Gal 4.22-31; Lk 1.5-25, 39-45, 56-80 |
|
87. |
Legendum in Diem Sanctorum Apostolorum Petri et Pauli |
|
Rev 10.8, 10; 11.1, 3, 4, 15; 1Cor 4.9-15; Mt 10.1-8 |
|
88. |
Legendum in Diem Sanctarum Iuste et Rufine |
Sir 39.17-21; |
2Cor 4.5-10; Mt 25.1-13 |
|
89. |
Legendum in Diem Sanctorum Iust et Pastoris |
Wis 10.17-21; |
1Cor 3.1, 2, 7; Mk 10.13-16 |
|
90. |
Legendum in Diem Sanctorum Sixti Episcopi et Laurenti
Arcidiaconi |
Wis 3.1-8; |
2Cor 9.6-13; Mt 18.18-20 |
|
91. |
Legendum in Diem Sancti Cipriani Aepiscopi |
Sir 44.20, 21; 50.1-25 |
|
|
92. |
Legendum in Decollationem Sancti Iohannis |
Jer 33.1-4, 10-11; |
Heb 11.24-28, 36-40; Heb 12.1-2; Mt 14.1-14 |
|
93. |
Item Lectiones de Sanctis |
Pr 15.3-9; |
2Th 1.3-12; Mt 25.31-46 |
|
94. |
Item Secundus de Sanctis |
Wis 5.16-19; |
Rom 5.1-5; Mt 10.16-22 |
|
95. |
Item III de Sanctis |
Wis 11.2-4; |
Rom 8.28-39; Lk 12.35-37 |
|
96. |
Item Quartas de Sanctis |
Wis 18.1, 3-4, 7; 19.9; |
|